پنجره یی برای تاریخ

اولین اثــری که در فکر تاریخ متون در تمدن اسلام میتوان یافت سیرت نویسی است ، سیرت نویسی به ذات خود از نظر روش عملی شامل دو جنبه مختلف است.
اول: روایات و اخباریکــه از زمان جاهلیت باقی مانده است ترتیب و اصلوب این گونه اخبار صورت خاص دارد و قاطعیت احادیث دوران های بعد ارتباط ندارد.
دوم: اخباریست که توسط صحابه و نزدیکان پیغمبر نقل شده است در این مورد نویسنده گان و دانشمندان عرب دقت بسیار کرده انــد تا که تا سرحد امکان از اشتباه و لغزش پرهیــز کنند.
در حقیقت تاریخ زندگانی پیغمبر اسلام و خلفای راشدین کاملاً با احادیث آمیخته است و تحت تاثیر همین اصلوب قرار دارد که روایات تاریخی را با احادیث گوناگون یکجا ذکر نموده انــد یا همان روش را نقل کــرده انـــد.
در تاریخ نویسی نیز روشی را که در تدوین حدیث بکار میرود مورد استفاده قرار داده اند روایات تاریخی مبنی بود به مشاعره عینی و یا نقل قول از معاصرین یا رساندن سلسله روایات به راوی اصلی در صورت اخیر روایات مربوط بود به سلسله روان نقد در تاریخ و روایت تاریخی در این نوع تاریخ نویسی مرعات نمی شد در سلسله اسناد مؤرخ بیشتر از قضاوت شخصی استفاده میکرد تحلیل و انتقاد و مقاسیه و مراجعه را بکار نمیبـــرد.

غلام محمد فرزند عبدالباقی مينگ باشی و او فرزند صوفی مينگ باشی در سال 1252 خورشيدی در شهر ميمنهً ولايت فارياب به دنيا آمده و تا هفت سالگی در آنجا بسربرده و سپس با مادرش به کابل آورده ميشود و در سرای نورمحمدخان واقع در گذر قاضی فيض الله خان در شهر کهنه کابل جابجا ميگردند و تحت نظارت شديد حکومت مستبد وقت قرار ميگيرند. دراينوقت برای غلام محمد پنج روپيه و برای مادرش سالانه سی روپيه ( تنخواه ) مقرر ميگردد و تمام جايداد منقول و غير منقول شان ظبط ميشود.
ادامه مطلب …

با غلبه المهدی و هارون الرشید بر دولت قوی میزانس تغییر قابل توجه ای در زندگی اجتماعی و فرهنگی جهان اسلام بوجود آمد.
وضع پرتجمل زندگی در بغداد آنروز این شهر را در تاریخ و افسانه بسیار مشهور ساخت آنچه بیشتر موجب شهرت این دوره گردید توسعه و پیشرفت قابل توجه ای بود که در علوم و معارف دیده شد از همین جهت است که دوره عباسی را از بزرگترین دوره های ترقی علوم در اسلام دانسته اند. پیشرفت علوم در اسلام بیشتر مربوط به انتقال آن از مدنیت های غیر اسلامی یعنی یونانی، خراسانی و هنـــدی بود و این کار از راه ترجمه کتب علمی آنها صورت گرفت ادامه مطلب …

احمد جامي يكي ازنامدرا قرن نهم است. وي به سال 817 هجري در ولايت جام خراسان و قت ديده به جهان گشود.
در آغاز جواني به هرات رفت و در مدرسه نظاميه آن شهربه كسب دانش پرداخت و سپس به سمرقند روي نهاد و از مجالس درس استادان بزرگ آنجا بهره برگرفت و در سايه استعداد و ذوق سرشارش نه تنها در سرودن اشعار بلكه در تمام فنون ادبي ، علوم ديني و تاريخي سرآمد عصر شد. ادامه مطلب …

ارزیابی اوضاع تعلیمی تربیتی در دوره های گذشته
افغانستان در طول تاریخ گذشته دارای یک تاریخ درخشان میباشد. اولین مکتب در دوره امیر شیر علی خان تاسیس گرددید. و این یک پشرفت قابل توجه در عرصه معارف کشور بود، بعد از این دوره در دوره های بعدی مکاتب زیادی اعمار گردید و توجه دولت در عرصه رشت تعلیم و تربیه افزایش یافت با گذشت زمان سیستم درسی کشور روبه استاندار شدن میرفت و اولین لیسه در زمان حبیب الله خان تاسیس گردید همچنان ما در دوره نادرشاه میبینم که درس خوندن و مکتب رفتن یک اجبار بود، در دوره کمونستها همچنان توجه خاص بر معارف صورت گرفت. ادامه مطلب …

تاریخ سیستان تاریخ یک سرزمین است. نویسنده تاریخ را از زمان ساختنش به دست بانیان خودی تا خراب شدنش به دست مهاجمین بیگانه بیان کرده است .
کتاب با حمد خداوند آغاز می شود و مؤلف در چند صفحة نخست از برخی شخصیتهای باستانی یاد می کند. با بنا کردن سیستان وپس از ذکر فضایل سیستان و نام های سیستان و طریقت مردم سیستان اغاز می شود . به سرعت میرسد به دوره اسلام اما در اثنای این دوره تامل کوتاهی دارد بر حدیث نور مصطفا که در طول چند فصل ادامه دارد ادامه مطلب …

اعراب قبل از اسلام به تاریخ نویسی آشنا نبودند ایشان اخبار که از شهر ها و ممالک مجاور به آنها میرسید نقل میکردند و این اخبار عبارت بود از قصۀ غلبه حبشه بر یمن ، قصۀ اصحاب فیل ، کندن چاه زم زم ، حکایت بلقیس و سلیمان و امثال آن اما پس از ظهور اسلام دیری نگذشته بود که اعراب به نوشتن تاریخ اقدام نمودند مسلمان ها طبیعتاً به حکایات و روایات قدیم روزهای نخستین اسلام و جنگ های میان قبایل علاقه داشتند از طرفی هم میخواستند که اصول پادشاهان گذشته ، طرز حکومت داری و کارنامه های تاریخی آنها را بخوانند و بدانند.
ادامه مطلب …

سومرها در جنوب عراق امروزي و شمالغرب خليج سومر زندگي كرده و مدنيّتي با كيفيّت درست كرده اند. زمان آمدن سومر ها به اين خاك ها به صورت دقيق معلوم نيست ، لكن تخصّصهاي تايخ قديم نشان مي دهند كه، سومرها 4500 سال قبل ازميلاد در جاهاي نشان داده شده اولين مدنيّت روشن بشريت را به وجود آورده اند، شهرهايي مانند :
” اور- ur” ، ” اوروك- uruk” ، “ائرئخ”، ” نيپ پور- nippur” ، ” كيش- kisch”، ” له كش” ،”لرسا” … كه مراكز بزرگ مدنيّت بودند ساخته اند. پس مي توان گفت سومرها حداقل 500 سال قبل از آن، يعني 5000 سال قبل از ميلاد در خاكهاي عراق بوده اند. يعني تخميناً مي توان گفت سومرها 4500-5000 سال قبل از ميلاد به بين النهرين آمده اند.
امروزه مي توان گفت كه تمامي متخصّصهاي تاريخ قديم چنين فكر ميكنند كه سومرها از وطن اصلي تركان يعني آسياي ميانه به عراق آمده اند. متخصّص مشهور حقوق “علي پاشا صالح” در اثر ” حقوق تاريخي” خويش درباره اصليّت سومرها، راهي كه عبور كرده اند و قانون هاي كه به وجود آورده اند چنين مي نويسد:
ادامه مطلب …

تاریخ معرفت به حوادث گذ شته می باشد. بعضها مطلق حوادث چه طبیعی وچه انسانی را در حوزه معرفت تاریخ میداند اما بعض از اندیشمندان این مطلق گرای را در تاریخ قبول ندارد وتاریخ را شناخت حوادث مهم گذشته انسانی می داند. علم تاریخ در نگاه سنتی ناظر به امور منفرد و جزئی است، اما در نگاه مدرن تاریخ فقط به امور جزئی نمی پردازد بلکه بررسی نهادها، ساختارها و…هم در حوزه کاری مورخ قرار می گیرد، به همین دلیل است که ” فرناند دل” می گوید زمان در تاریخ کهنه شده است یعنی زمان فرق کرده است در بررسی جدید، حادثه به حادثه بررسی نمی شود بلکه یک برهه زمانی بررسی می شود [1]. ادامه مطلب …

: تاریخ نویسی در افغانستان خصوصاً در دوره های قبل از اسلام ادامه و تابع تاریخ نویسی در اسلام است و حتی کلمه تاریخ عربی بوده از همان زبان دارد زبان دری شده است.
اینکه تاریخ کلمه عربی بوده و از زبان وارد زبان دیگری شده اختلاف زیاد است.
طرفداران دخیل بودن آن به زبان عربی زیاد است و عقیده دارند که مسلمانها آنرا از اهل کتاب که به مسیحیان و یهودیان اطلاق شده است گرفته اند و این کلمه ظاهراً توسط یونانی های که مسیحیت را قبول کرده اند از زبان عبری وارد زبان عربی شده است و ریشه این کلمه در زبانهای بین النهرین و عربستان وجود داشته است. مثلاً در زبان اکادی (warho) در زبان عبری (Yar) و در زبان آرامی (Yara) و این کلمه در زبان عربی جنوبی (warha) آمده است که معنی همۀ آنها ماه میباشد و در اصطلاح ماه گذاری آمده که معنی تعیین کردن وقت در حساب ماه و روز میباشد. عدۀ هم گفته اند که تاریخ شبه تاریک هم میباشد و آن جز شوخی کاری دیگری نیست ممکن است این گفته به اساس مشابهت باشد که بین کلمه تاریخ و تاریک از حیث وزن موجود است.
ادامه مطلب …